Kanun No. 4982
Kabul Tarihi : 9.10.2003
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1. - Bu Kanunun amacı; demokratik ve
şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik, tarafsızlık ve açıklık ilkelerine uygun
olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin esas ve usulleri
düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2. - Bu Kanun; kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
MADDE 3. - Bu Kanunda geçen;
a) Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve
kapsama dahil olan bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını
kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda
yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
MADDE 4. - Herkes bilgi edinme hakkına
sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu
Kanun hükümlerinden yararlanırlar.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan
hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
MADDE 5. - Kurum ve kuruluşlar, bu Kanunda
yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla
yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer
kanunların bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
MADDE 6. - Bilgi edinme başvurusu, başvuru
sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş adresini, başvuru sahibi
tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve
yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum
veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin kimliğinin ve imzasının veya
yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak başka bilgilerin yasal
olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçlarıyla da yapılabilir.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin niteliği
MADDE 7. - Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma,
inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan
başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir
ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler
MADDE 8. - Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış
bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak,
yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman
ve nerede yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
MADDE 9. - İstenen bilgi veya belgelerde,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa,
söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
MADDE 10. - Kurum ve kuruluşlar, başvuru
sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyasını verirler.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin
mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde,
kurum ve kuruluşlar ilgilinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin
aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir
şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek koşuluyla bu olanak
sağlanır.
Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş, erişimine olanak
sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin gerektirdiği
maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere tahsil
edebilir.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
MADDE 11.- Kurum ve kuruluşlar, başvuru
üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar.
Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka
bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve
kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla
kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz
iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi
başvuru sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce
bildirilir.
10 uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için
gereken maliyet tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle
onbeş iş günlük süre kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti
ödemezse talebinden vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların cevaplandırılması
MADDE 12. - Kurum ve kuruluşlar, bilgi
edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda
başvuru sahibine bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın
gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir.
İtiraz usulü
MADDE 13. - Bilgi edinme istemi 16 ve 17
nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı yoluna
başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde Kurula itiraz
edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir. Kurum ve
kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü içinde
vermekle yükümlüdürler.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya başvurma
süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
MADDE 14. - Bilgi edinme başvurusuyla
ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen
sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve kurum ve kuruluşlar için
bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak kararlar vermek üzere;
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının
kendi kurumları içinden önerecekleri ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku,
idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında profesör veya doçent unvanına sahip
kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar Birliğinin baro başkanı seçilme
yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği iki aday, iki üyesi en az
genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir üyesi de Adalet Bakanının
önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından
Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur.
Kurul üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul üyelerince kendi aralarından seçilir.
Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul üyelerinin görev süreleri dört yıldır. Görev süresi
sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev süresi dolmadan görevinden ayrılan
üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye, yerine seçildiği üyenin görev
süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve başlayıncaya kadar önceki Kurul
görevine devam eder.
Kurul üyelerine 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen görev yaptıkları her gün için
uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000), uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara
ise (2000) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu
bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu ödemelerde damga vergisi hariç
herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kurul, belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma
grupları kurabilir; ayrıca gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer
kurum ve kuruluşların ve sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak
üzere toplantılarına katılmaya davet edebilir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından yerine
getirilir.
Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
MADDE 15. - Yargı denetimi dışında kalan
idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi
edinme hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 16. - Açıklanması hâlinde Devletin
emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve millî güvenliğine açıkça
zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 17. - Açıklanması ya da zamanından
önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya
haksız rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 18. - Sivil ve askerî istihbarat
birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve
meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve
belgeler bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
MADDE 19. - Kurum ve kuruluşların yetkili
birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya
zamanından önce açıklanması hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını
ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının
temin edilmesini güçleştirecek,
Bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
MADDE 20. - Açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların
kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını
ihlâl edecek,
Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır.
4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü
Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu,
6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel
kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
MADDE 21. - Kişinin izin verdiği hâller
saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde
kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine,
meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya
belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde, kişisel bilgi veya
belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden
haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
MADDE 22. - Haberleşmenin gizliliği esasını
ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
MADDE 23. - Kanunlarda ticarî sır olarak
nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
MADDE 24. - Fikir ve sanat eserlerine
ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili kanun
hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
MADDE 25. - Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi
uygulamalarına ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkının kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen
kurum çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
MADDE 26. - Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî
ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
MADDE 27. - Tavsiye ve mütalaa talepleri bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
MADDE 28. - Gizliliği kaldırılmış olan
bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor
ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza hükümleri
MADDE 29. - Bu Kanunun uygulanmasında
ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında,
işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması
gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta yer alan
disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler ticarî amaçla
çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor düzenlenmesi
MADDE 30. - Kurum ve kuruluşlar, bir önceki
yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da
bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru
sayısı ile bunların sonuçlarını,
Gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat
ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı,
ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da
ilişkili oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel
raporu, söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan
ayının sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip
eden iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
MADDE 31. - Bu Kanunun uygulanması ile
ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin yönetmelik, Kanunun yayımını
takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından hazırlanarak Bakanlar
Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
MADDE 32. - Bu Kanun yayımı tarihinden
itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 33. - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.
BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNUNUN UYGULANMASINA
İLİŞKİN ESAS VE USULLER HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, gerçek ve
tüzel kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına ilişkin 9/10/2003 tarihli
ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun uygulanmasına dair esas ve
usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik; merkezi idare
kapsamındaki kamu idareleri ile bunların bağlı, ilgili veya ilişkili
kuruluşlarının, köyler hariç olmak üzere mahalli idareler ve bunların bağlı ve
ilgili kuruluşları ile birlik veya şirketlerinin, T.C. Merkez Bankası, İMKB ve
üniversiteler de dahil olmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz olarak enstitü,
teşebbüs, teşekkül, fon ve sair adlarla kurulmuş olan bütün kamu kurum ve
kuruluşlarının ve kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının
faaliyetlerinde uygulanır.
Hukuki dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik, 9/10/2003 tarihli
ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 31 inci maddesi uyarınca
hazırlanmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Kurum ve kuruluş: 2 nci maddede geçen ve kapsama dahil
olan bilgi edinme başvurusu yapılacak tüm makam ve mercileri,
b) Başvuru sahibi: 4982 sayılı Kanun ve bu Yönetmelik
kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve kuruluşlara başvuran
gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve kuruluşların kayıtlarında yer alan 4982
sayılı Kanun kapsamındaki her türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları 4982 sayılı
Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plan, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve
veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre, kurum ve kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu bilgi veya
belgenin bir kopyasının verilmesini, kopya verilmesinin mümkün olmadığı
hallerde, başvuru sahibinin bilgi veya belgenin aslını inceleyerek not
almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
g) Kanun: 9/10/2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme
Hakkı Kanununu,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkı, Bilgi Verme Yükümlülüğü ve Bilgi
Verme Usulü
Bilgi edinme hakkı
Madde 5- Herkes, Kanun ve bu Yönetmelikte
belirlenen esas ve usuller çerçevesinde bilgi edinme hakkına sahiptir.
Türkiye'de ikamet eden yabancılar ile Türkiye'de faaliyette
bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, Kanun
ve bu Yönetmelik hükümlerinden yararlanırlar. Bu kapsamdaki başvurular Türkçe
olarak yapılır. Karşılıklılık ilkesi kapsamında bulunan ülkeler Dışişleri
Bakanlığınca Resmi Gazetede ilan edilir.
Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan
hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü kapsamında alınacak
tedbirler
Madde 6- Kurum ve kuruluşlar, Kanunda yer
alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi, Kanunda ve bu
Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre başvuranların yararlanmasına
sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru sonuçlandırmak
üzere gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdür.
Kurum ve kuruluşlar, ellerinde mevcut olan ve bilgi edinme
başvurusuna konu olabilecek bütün bilgi veya belgeleri, bilgi edinme hakkının
kullanımını kolaylaştıracak şekilde tasnif ederler. Bu amaçla kurum ve
kuruluşların belge kayıt, dosyalama ve arşiv düzeniyle ilgili gerekli idari ve
teknik tedbirler alınır.
Bilgi edinme hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve bilgi
edinme başvurularından kaynaklanan iş yükünün en aza indirilebilmesi amacıyla
kurum ve kuruluşlar;
a) Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki bilgi veya
belgelerin konularını ve bunların hangi birimde mevcut olduğunu ihtiva eden
kurum dosya planlarını,
b) Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki temel
nitelikli karar ve işlemlerini, mal ve hizmet alımlarını, satımlarını,
projelerini ve yıllık faaliyet raporlarını,
c) Görev ve hizmet alanlarına giren konulardaki kanun,
tüzük, yönetmelik, Bakanlar Kurulu kararı veya diğer düzenleyici işlemlerin
neler olduğunu, yayımlanmışsa hangi tarihli ve sayılı Resmi Gazetede
yayımlandığını, görev ve hizmet alanlarıyla ilgili mevzuatın değişiklikleri
işlenmiş halini, bilgi iletişim teknolojilerini kullanmak suretiyle kamuoyunun
bilgisine sunarlar.
Kesinleşen faaliyet ve denetim raporları uygun vasıtalarla
kamuoyunun incelemesine açık hale getirilir.
Kurum ve kuruluşlar, Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde, bilgi edinme hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve bilgi
edinme başvurularından kaynaklanan iş yükünün en aza indirilebilmesi amacıyla
kurumsal internet sayfalarını bu madde hükümlerine göre yeniden şekillendirir.
Bu Yönetmelik kapsamındaki kurum ve kuruluşlar, bu bilgileri tek tek birimler
bazında, aynı kurumsal internet sayfası üzerinden; zorunlu hallerde kurumsal
internet sayfasından link verilmek suretiyle birime ait internet sayfası
üzerinden kamuoyunun bilgisine sunarlar.
Kurum ve kuruluşlar, görev ve hizmet alanlarına giren
konulardaki bilgi veya belgelerin konularını ve bunların hangi birimde mevcut
olduğunu ihtiva eden kurum dosya planlarını, konuyla ilgili mevzuatta
belirlenmiş ilkelere uygun olarak düzenlerler. Kurum dosya planları, kurum ve
kuruluşların basın ve halkla ilişkilerle görevli birimlerinde oluşturulacak
bilgi edinme birimlerinde bulundurulur ve bunlardan yeterli sayıda nüsha
başvuru sahiplerinin istifadesine sunulur. Kurum dosya planlarının bir örneği
de kurum ve kuruluşların kurumsal internet sayfalarından kamuoyunun bilgisine
sunulur.
Bilgi edinme hakkının, elektronik ortamda kullanımını
kolaylaştırmak maksadıyla, EK-1 ve EK-2'de yer alan başvuru formları ile kurum
ve kuruluşların bilgi edinme birimlerinin elektronik posta yoluyla başvuru
kabul edecek elektronik posta adresleri, kurum ve kuruluşların internet
sayfalarında yayımlanır. Bu başvuru formları ayrıca, başvuru sahiplerinin
istifadesi amacıyla bilgi edinme birimlerinde sürekli bulundurulur.
İhtiyari olarak yayımlanabilecek bilgi veya belgeler
Madde 7- Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme
hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve bilgi edinme başvurularından
kaynaklanan iş yükünün en aza indirilebilmesi amacıyla, aşağıdaki türden bilgi
veya belgeleri internet sayfaları üzerinden kamuoyunun bilgisine sunabilirler:
a) Teşkilat yapısı, görevler, bütçe, gelir ve giderler
hakkındaki bilgi veya belgeler,
b) Personel sayısı ve statüleri hakkındaki bilgiler,
c) Verilen hizmetlere ilişkin bilgiler,
d) Karar alma, hizmet sunma ve politika oluşturma
yöntemlerine ilişkin bilgiler,
e) Kamuyu etkileyen kararlar ve gerekçeleri, politikalar,
bunlar hakkında idare tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu kararların
alınmasına dayanak teşkil eden temel bilgiler ve veriler,
f) Kayıt, dosyalama ve arşiv düzeninin tanıtımına ilişkin
bilgiler,
g) Şikayet ve başvuruların yapılma usulü ve verileceği merci
veya yetkili kişi hakkında bilgiler,
h) İstatistiki veriler, araştırma raporları, makaleler ve
diğer belgeler.
Bilgi edinme birimlerinin oluşturulması
Madde 8- Kurum ve kuruluşların basın ve halkla ilişkilerle
görevli birimlerinde, bilgi edinme hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve
bilgi veya belgelere erişimin zamanında sağlanabilmesi amacıyla bilgi edinme
birimleri oluşturulur.
Bünyesinde basın ve halkla ilişkilerle görevli birimi veya
bu birime benzer görevler ifa eden birim bulunmayan kurum ve kuruluşlar, bilgi
edinme hakkının etkin olarak kullanılabilmesi ve bilgi veya belgelere erişimin
zamanında sağlanabilmesi amacıyla, kurum ve kuruluş içindeki bir birim
bünyesinde bilgi edinme birimleri oluştururlar veya doğrudan kurum
yöneticisine bağlı bilgi edinme yetkilisi görevlendirirler.
Bilgi edinme birimlerinde, yeterli sayıda personel
görevlendirilir. Bu birimlerin, bilgi edinme başvurusu yapılabilmesini
kolaylaştıracak fiziki mekana ve teknik donanıma sahip olması esastır.
Bu birimlerde görevli personel, bilgi edinme hakkını
kullanacak kişilerin istekleri halinde, başvurunun nasıl yapılacağı, talep
edilen bilgi veya belgenin kurum ve kuruluşun hangi biriminde bulunabileceği
ve başvuru sonrasındaki işlemler konusunda bilgi verir, açıklama yapar,
gerekli yardımı sağlar ve bilgi edinme başvurularıyla ilgili işlemleri yapar.
Bilgi edinme başvurusunda bulunan kişilerin, kurum ve
kuruluşların ellerinde hangi konularda ve ne türden bilgi veya belgeler
bulunduğu konusunda bilgilenmelerini sağlamak amacıyla, 6 ncı madde uyarınca
kurum ve kuruluşlarca hazırlanacak kurum dosya planları, bilgi edinme
birimlerinde bulundurulur ve bunlardan yeterli sayıda nüsha başvuru
sahiplerinin istifadesine sunulur.
Kurum ve kuruluşların teşkilat yapısına, görev ve hizmet
alanlarına ilişkin bilgiler, tanıtma veya eğitim amaçlı broşürler ve yayınlar,
yıllık faaliyet raporları ile bütçe ve harcamalarına ilişkin raporlar bilgi
edinme birimlerinde bulundurulabilir. Kişiler bu tür tanıtıcı yayınlardan
istifade edebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi Edinme Başvurusu
Başvuru usulü
Madde 9 - Gerçek kişiler tarafından
yapılacak bilgi edinme başvurusu; başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası,
oturma yeri veya iş adresini içeren dilekçeyle, istenen bilgi veya belgenin
bulunduğu kurum ve kuruluşa yapılır.
Tüzel kişiler tarafından yapılacak bilgi edinme başvurusu;
tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini
içeren dilekçeyle, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşa
yapılır.
Dilekçede, istenen bilgi veya belgeler açık ve ayrıntılı
olarak belirtilir. Bilgi veya belgeye erişimin kısa sürede sağlanabilmesi
amacıyla, istenen bilgi veya belgenin konusu, varsa tarihi, sayısı ve kurum
veya kuruluşun hangi biriminden istendiği ve ihtiyaç duyulan diğer hususlar
dilekçede belirtilir.
Merkezi idarenin taşra teşkilatında bulunan bilgi veya
belgelere ilişkin başvurular, valilik veya kaymakamlığa bağlı olarak
faaliyette bulunan bilgi edinme yetkililerine veya taşra teşkilatında bulunan
ilgili birimlere yapılır. İl ve ilçelerde bulunan birimler arasındaki
koordinasyon ve bu işlemlere ilişkin raporların hazırlanması, valilik ve
kaymakamlıklardaki bilgi edinme birimlerince sağlanır. Valilik ve
kaymakamlıklarda bulunan bilgi edinme birimleri, merkez teşkilatını
ilgilendiren konularda kendilerine yapılan başvuruları ilgili idareye gönderir
ve durumu başvurana bildirir.
Başka bir kanun uyarınca yapıldığı belirtilmeyen başvurular,
Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında yapılmış sayılır.
Başvuru dilekçelerinin veya başvuru formlarının, daktiloyla
doldurulması veya bilgisayar çıktısı olması şartı aranmaz. Ancak başvuru
dilekçeleri veya formları okunaklı ve anlaşılır bir şekilde yazılır veya
doldurulur.
Başvurunun kurum ve kuruluşa ulaştığı tarih başvuru
tarihidir.
Başvuru dilekçeleri posta yoluyla da kurum ve kuruluşlara
gönderilebilir.
Başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimin kısa
sürede sağlanabilmesi ve bilgi edinme taleplerinin kolaylıkla işleme
konulabilmesi amacıyla, başvuru sahipleri bilgi edinme başvurusuna dair
dilekçelerini verirken, gerçek kişiler için EK-1'de, tüzel kişiler için
EK-2'de yer alan formlardan isterlerse yararlanabilirler. Ancak, elektronik
posta ve faks yoluyla başvuru yapacak gerçek ve tüzel kişilerin EK-1 ve
EK-2'de yer alan formları doldurmaları zorunludur.
Elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla
yapılacak başvurular
Madde 10 - Bilgi edinme başvurusu, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine
yarayacak başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla
elektronik ortamda veya diğer iletişim araçlarıyla da yapılabilir.
Gerçek kişiler tarafından elektronik posta yoluyla yapılacak
başvurular, başvuru sahibinin adı ve soyadı, oturma yeri veya iş adresine
ilave olarak kimlik doğrulama amacıyla kullanılacak T.C. kimlik numarası
belirtilmek suretiyle, istenen bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve
kuruluşun bilgi edinme biriminin elektronik posta adresine EK-1'de yer alan
form doldurulmak suretiyle yapılır.
Tüzel kişiler tarafından elektronik posta yoluyla yapılacak
başvurular, tüzel kişinin unvanı ve adresi ile yetkili kişinin T.C. kimlik
numarası belirtilmek suretiyle ve yetki belgesiyle birlikte, istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşun bilgi edinme biriminin elektronik
posta adresine EK-2'de yer alan form doldurulmak suretiyle yapılır. Yetki
belgesi uygun elektronik araçlarla elektronik ortama aktarılarak gönderilir.
Gerçek veya tüzel kişiler tarafından, 5070 sayılı Elektronik
İmza Kanunu gereğince elektronik imza kullanılarak gönderilen başvurularda,
T.C. kimlik numarası aranmaz.
Elektronik posta yoluyla yapılacak başvurularda, başvuru
formunun kurum veya kuruluşun bilgi edinme biriminin elektronik posta adresine
ulaştığı tarih, başvuru tarihidir.
Elektronik posta yoluyla yapılacak başvurular için, kurum ve
kuruluşların bilgi edinme birimleri, bu amaçla kurumsal bir elektronik posta
adresi oluşturur ve internet sayfalarında yayımlar.
Kurum ve kuruluşlar elektronik ortamda yapılan başvuruya
elektronik ortamda cevap verebileceği gibi, istenen bilgi veya belgenin
niteliğine göre yazıyla da cevap verebilir. İstenen bilgi veya belgenin bu
yollarla verilmesinin mümkün olmadığı hallerde, söz konusu bilgi veya belgenin
yerinde incelenebilmesi, not alınabilmesi, dinlenebilmesi, görülebilmesi veya
izlenebilmesi imkanı sağlanır.
Başvuru dilekçeleri faks yoluyla da, kurum ve kuruluşlara
gönderilebilir. Ancak faks yoluyla yapılacak başvurularda ayrıca, gerçek
kişiler ile tüzel kişiliği temsile yetkili kişilerin T.C. kimlik numaraları
belirtilir. Faks yoluyla iletilen dilekçelerde, dilekçe sahibi kendisine faks
yoluyla cevap verilmesini isterse, cevap verilecek faks numarasını
dilekçesinde ayrıca belirtir. Kurum ve kuruluşlar, faks yoluyla yapılan
başvurulara, faks yoluyla veya elektronik ortamda cevap verebileceği gibi,
istenen bilgi veya belgenin niteliğine göre yazıyla da cevap verebilir.
İstenen bilgi veya belgenin bu yollarla verilmesinin mümkün olmadığı hallerde,
söz konusu bilgi veya belgenin yerinde incelenebilmesi, not alınabilmesi,
dinlenebilmesi, görülebilmesi veya izlenebilmesi imkanı sağlanır. Faks yoluyla
gelen başvuru dilekçesinin kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimlerine
ulaştığı tarih, başvuru tarihidir.
Özürlüler tarafından yapılacak başvurular
Madde 11 - Başvuruda bulunan kimsenin
kimliğini tespit etmeye yarayacak başka bilgi veya özel işaretlerin bulunması
halinde, özürlüler bakımından bu bilgi veya özel işaretler imza yerine geçmek
üzere kullanılır.
İstenecek bilgi veya belgelerin niteliği
Madde 12 - Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlar; ayrı veya özel bir çalışma, araştırma,
inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya
belge için yapılacak başvurular ile tekemmül etmemiş bir işleme ilişkin bilgi
veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler.
Belli bir tarihte açıklanacağı, duyurulacağı önceden
belirtilmiş olup, zamanından önce açıklanması halinde kamu yararını
zedeleyecek veya kişisel menfaat temin etmek için kullanılabilecek bilgi veya
belgeler, belirtilen tarihten önce açıklanamaz, erişimi sağlanamaz.
Yayımlanmış veya kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler
Madde 13- Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış
veya kitap, broşür, ilan ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya
belgeler, bilgi edinme başvurusuna konu olamaz.
Ancak birinci fıkrada belirtilen yollarla kamuoyuna
açıklanmış veya kurum ve kuruluşlarca elektronik ortamda yayımlanmış kamunun
erişimine açık bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Başvuruların kabulü, değerlendirilmesi ve işleme
konulması
Madde 14- Başvuru dilekçeleri veya
formları, kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri tarafından kabul
edilir. Bilgi edinme birimleri, başvuru dilekçeleri veya formlarının 9 uncu
maddede belirtilen şekilde verilip verilmediğinin kontrolünü yaptıktan sonra
bunların evrak kayıtlarını yaparak hazır bulunmaları koşuluyla başvuru
sahiplerine, başvurunun tarih ve sayısını gösteren bir makbuz verir.
Kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri dışındaki
herhangi bir birimine ulaşan başvuru dilekçeleri veya formlar, işleme
konulmadan derhal bilgi edinme birimlerine gönderilir.
9 uncu maddede belirtilen unsurları içermeyen başvuru
dilekçeleri veya formları ile 10 uncu maddede belirtilen unsurları içermeyen
elektronik posta yoluyla gönderilmiş başvuru dilekçeleri veya formları işleme
konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir.
Gerçeğe aykırı beyanda bulunduğu sonradan anlaşılan başvuru
sahiplerinin dilekçeleri veya formları, bu durumun anlaşıldığı tarihte hiç
başvuru yapılmamış sayılarak işleme konulmaz.
Elektronik posta yoluyla yapılan bilgi edinme
başvurularında, başvuru sahibi gerçek veya tüzel kişilerin verdiği T.C. kimlik
numarası, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün
internet sayfasından, başvuru sahibi tarafından verilen ad ve soyadın doğru
olup olmadığının tespiti amacıyla gerektiğinde sorgulanır. Gerçeğe aykırı ad
ve soyadla yapılan başvurular işleme konulmaz.
Başvuru dilekçesi veya formu kaydedildikten sonra, en geç
iki iş günü içinde kurum veya kuruluşun ilgili birimlerine gönderilir. Bu
yazıda; başvurunun hangi birim tarafından cevaplanacağı ve başvuru sahibine
hangi tarihe kadar cevap verilmesi gerektiği belirtilir. Bu tür yazıların
hızlı bir şekilde ilgili birimlere iletilmesi için gerekli yetki devri
işlemleri ilgili mevzuata uygun olarak yapılır.
Elektronik posta yoluyla gelen başvurular ilgili birimlere,
elektronik ortamda veya başvurunun bilgisayar çıktısı iletilmek suretiyle
gönderilir. Ayrıca başvurunun hangi birim tarafından cevaplanacağı ve istenen
bilgi veya belge hakkında başvuru sahibine hangi tarihe kadar cevap verilmesi
gerektiği belirtilir.
Kurum ve kuruluşlardaki bilgi edinme birimleri, Kanun ve bu
Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre kurum ve kuruluşların ilgili
diğer birimleriyle koordinasyon içinde görev ifa ederler.
Elektronik ortamda veya yazılı olarak alınan başvuruların
bilgi veya belge güvenliği, kurum ve kuruluşlarda genel hükümlere göre
sağlanır.
Başvuru sahiplerine yardım
Madde 15- Bilgi edinme birimlerinde görevli
personel, bilgi edinme başvurusunda bulunan kişilere yol göstermekle ve Kanun
kapsamında sahip oldukları hakları kullanabilmeleri için yardımcı olmakla
yükümlüdür. Görevli personel bu amaçla, dilekçe veya formlardaki şekil
noksanlıklarını başvuru sahiplerine başvuru anında belirtir ve bunların nasıl
giderileceği konusunda yol gösterir.
İstenen bilgi veya belgelerin belirsizliği
Madde 16- Başvuru dilekçesi veya formuyla
istenen bilgi veya belgeler, yeterince açık ve anlaşılır değilse, kurum ve
kuruluşlar başvurunun hangi nedenlerle yeterince açık ve anlaşılır olmadığını
başvuru sahibine bildirebilir ve ek bilgiler sunmasını isteyebilir.
Bu takdirde 20 nci maddedeki on beş günlük süre, belirtilen
noksanlıkların tam olarak giderildiği tarihten itibaren başlar.
Başvuru dilekçelerinin diğer kurum ve kuruluşlara
yönlendirilmesi
Madde 17- İstenen bilgi veya belge,
başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi
veya formu bu kurum ve kuruluşun bilgi edinme birimine gönderilir ve durum
ilgiliye bildirilir.
Bu şekilde yönlendirilen başvurunun bilgi veya belgenin
bulunduğu kurum ve kuruluşça alındığı tarihte başvuru yapılmış sayılır.
Sürelerin başlangıcında önceki başvuru dikkate alınmaz.
Kendisine bilgi edinme başvurusunda bulunulan kurum ve
kuruluş, talep edilen bilgi veya belge kendisinde bulunmakla birlikte, istenen
bilgi veya belgenin başka bir veya birden fazla kurum ve kuruluştan neşet
ettiğini veya görev alanına girdiğini tespit ederse, bilgi veya belgeye
erişimi sağlamadan önce, söz konusu kurum ve kuruluşlardan görüş alabilir. Bu
takdirde bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda,
sürenin uzatılması ve gerekçesi başvuru sahibine on beş iş günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir.
Görüş sorulan kurum ve kuruluşa, görüş bildirmesi için beş
iş gününden az süre verilemez. Görüş sorulan kurum ve kuruluş yetkilileri,
ilgiliye süresinde cevap verilmesi konusunda, kendisine başvuru yapılan kurum
ve kuruluş yetkilileriyle aynı sorumluluğu paylaşır.
Başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu
ilgilendirmesi durumunda, kendisine başvuru yapılan kurum ve kuruluş, diğer
kurum ve kuruluşlardan istenen bilgi veya belgenin kendisinde bulunmayan
kısmıyla ilgili olarak ilgili kurum ve kuruluşlardan bilgi veya belge
talebinde bulunabilir. Bu takdirde bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü
içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine on beş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Bilgi veya Belgelere Erişim
Başvuruların cevaplandırılması
Madde 18 - Bilgi edinme birimlerince
iletilen başvurular, kurum ve kuruluşların ilgili birimlerince
cevaplandırılır.
Başvuruya cevap verecek birimin, istenen bilgi veya belgeyi
kurum ve kuruluş içindeki başka bir birimden sağlaması, başvuru ile ilgili
olarak bir başka kurum ve kuruluşun görüşüne ihtiyaç duyulması veya başvuru
içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumunda, 17 nci
madde hükmü uygulanır.
Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili
cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine
bildirirler. Ancak, başvuru sahibine elektronik posta yoluyla verilecek
cevaplar, kurum ve kuruluşların bilgi edinme birimleri aracılığıyla
gönderilir. Bu kapsamdaki bir başvuruya hazırlanan cevap, ilgili birim
tarafından bilgi edinme birimlerine yazılı olarak veya elektronik ortamda
gönderilir.
Başvurunun cevaplandığı tarih, kurum veya kuruluşun cevap
yazısı üzerindeki tarihtir.
Bilgi edinme başvuruları hakkında gerekli inceleme ve
araştırma, başvuruya cevap verecek birim tarafından yapılır ve başvurular, 20
nci maddede belirtilen süreler içinde cevaplandırılır.
Bütün başvurular olumlu veya olumsuz olarak
cevaplandırılırken, başvuru sahibine gönderilecek yazının bir sureti, yazının
ekleri hariç olmak üzere ayrıca bilgi edinme birimlerine gönderilir.
Başvurunun reddedilmesi halinde bu kararın gerekçesi ve buna
karşı yapılabilecek başvuru yolları ve süreleri belirtilir.
Kamu görevlilerinin ihmali veya kusurlu davranışları
nedeniyle, Kanunda belirtilen süreler içinde başvurunun cevaplandırılmaması,
kurum ve kuruluşların cevap verme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Daha önce cevaplandığı halde aynı kişiler tarafından yapılan
tekrar mahiyetindeki başvurular ile soyut ve genel nitelikteki başvurular
işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir.
Bilgi veya belgelere erişim usulü
Madde 19 - Kurum ve kuruluşlardan belge
istenmesi halinde, başvuru sahibine istenen belgenin onaylı bir kopyası
verilir. Elektronik ortamdaki bilgi veya belgeler, elektronik posta, veri
kopyalamaya yarayan diskler ve diğer araçlarla verilebilir.
Bilgi veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin
mümkün olmadığı veya kopya çıkarılmasının aslına zarar vereceği hallerde,
kurum ve kuruluşlar başvuru sahibinin;
a) Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin
aslını incelemesi ve not alabilmesini,
b) Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c) Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
sağlarlar.
Bu amaçla, erişimin nasıl, ne zaman ve nerede sağlanacağı
ile gerekli görülen diğer hususlar, başvuru sahibine erişim süresi içinde
bildirilir. Bu şekilde erişim sağlanırken, bilgi veya belgenin değiştirilmesi,
imhası, çalınması veya diğer riskler değerlendirilerek, başvuru sahibine en az
bir görevli nezaret eder ve gerekli diğer tedbirler alınır.
Bilgi veya belgenin yukarıda belirtilenlerden farklı bir
şekilde elde edilmesi mümkün ise, belgeye zarar vermemek şartıyla erişim
sağlanır.
Bilgi veya belgeye erişim süreleri
Madde 20- Kurum ve kuruluşlar, başvuru
üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlarlar.
Ancak istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve
kuruluş içindeki başka bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir
başka kurum ve kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru
içeriğinin birden fazla kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi
veya belgeye erişim otuz iş günü içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin
uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru sahibine on beş iş günlük sürenin
bitiminden önce bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya belge verme
Madde 21- İstenen bilgi veya belgelerde,
gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar birbirlerinden ayrılabiliyorsa,
söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya açıklanması yasaklanan
bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine sunulur. Ayırma gerekçesi
başvurana yazılı olarak bildirilir.
Başvuru ücretleri
Madde 22- Kurum ve kuruluşlar, erişimine
olanak sağladıkları bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden, bilgi veya
belgelere erişimin gerektirdiği inceleme, araştırma, kopyalama, postalama ve
diğer maliyet unsurları ile orantılı ölçüde ücret tahsil edebilir. Kurum ve
kuruluşlar bu amaçla her yıl bütçe kanununda belirlenecek ilkelere göre
bilgiye erişim ücret tarifesi belirler. Kurum ve kuruluşlar elektronik posta
yoluyla erişimine olanak sağladıkları bilgi veya belgeler için de, erişimin
gerektirdiği inceleme, araştırma ve diğer maliyet unsurlarıyla orantılı ölçüde
ücret tahsil edebilir.
Kurum ve kuruluşlar erişimini sağlayacakları bilgi veya
belgelerin, erişim maliyeti tutarı ve ödemenin nereye yapılacağı hakkında
başvuru sahibini, başvuru tarihinden itibaren on beş gün içinde bilgilendirir.
Ancak, istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka
bir birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve
kuruluşun görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla
kurum ve kuruluşu ilgilendirmesi durumunda, kurum ve kuruluşlar erişim
maliyeti tutarı ve ödemenin nereye yapılacağı hakkında başvuru sahibini,
başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde bilgilendirir.
Bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet tutarının
kurum ve kuruluş tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle, on beş veya otuz
iş günlük süreler kesilir. Başvuru sahibi, bildirimin yapıldığı tarihten
itibaren on beş iş günü içinde ödemeyi gerçekleştirdiğini gösteren belgeyi
sunmadığı takdirde talebinden vazgeçmiş sayılır.
Kamu kurum ve kuruluşlarının, erişimine olanak sağladıkları
bilgi veya belgeler için başvuru sahiplerinden talep edecekleri ücretler,
ilgili kurum ve kuruluş bütçesine gelir olarak kaydedilmek üzere ilgili
saymanlıklara veya bu saymanlıklar adına bankalar ve diğer finans kurumları
veya PTT şubelerinde açılan hesaplara yatırılır.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, erişimine
olanak sağladıkları bilgi veya belgeler için başvuru sahiplerinden talep
edecekleri ücretler, ilgili meslek kuruluşları adına açılan hesaba yatırılır.
Kanunda istisna sayılan bilgi veya belgelere ilişkin
talepler
Madde 23- Kanunda bilgi edinme hakkının
istisnaları olarak düzenlenen konularda yapılan bilgi edinme başvuruları
reddedilir ve ret kararı başvuru sahibine gerekçeli olarak bildirilir.
İtiraz usulü
Madde 24 - Bilgi edinme istemi Kanunun 16
ve 17 nci maddelerinde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi, yargı
yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde Bilgi
Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz edebilir. İtiraz yazılı olarak yapılır.
Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir.
20 nci maddede belirtilen süreler içinde, kurum ve
kuruluşlar tarafından başvuru sahibine olumlu veya olumsuz herhangi bir cevap
verilmemesi halinde başvuru, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10
uncu maddesi uyarınca altmış günün geçmesiyle reddedilmiş sayılır.
İkinci fıkra gereğince bilgi edinme istemi Kanunun 16 ve 17
nci maddelerinde öngörülen sebeplerle reddedilmiş sayılan başvuru sahibi,
yargı yoluna başvurmadan önce dava açma süresinin başladığı tarihten itibaren
on beş gün içinde Kurula yazılı olarak itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki
kararını otuz iş günü içinde verir.
Kurula itiraz, başvuru sahibinin idari yargıya başvurma
süresini durdurur.
Kurul kararları
Madde 25- Kurul; bilgi edinme başvurusuyla
ilgili olarak yapılacak itirazlar üzerine, Kanunun 16 ve 17 nci maddelerinde
öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları inceler ve karara bağlar;
kurum ve kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak
kararlar verir.
Kurul, bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin
hususları düzenlemeye yetkilidir.
Kurul tarafından istenen bilgi veya belgeler
Madde 26- Bilgi edinme istemi Kanunun 16 ve
17 nci maddelerinde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahiplerinin
Kurula itirazı üzerine, Kurul başvurunun yapıldığı kurum veya kuruluştan her
türlü bilgi veya belgeyi isteyebilir. Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği
her türlü bilgi veya belgeyi on beş iş günü içinde vermekle yükümlüdür.
İtiraz üzerine Kurul ayrıca, başvuru sahibi ile kurum veya
kuruluşların, itiraz konusuyla ilgili yazılı veya şifahi görüşlerine
başvurabilir, konuyla ilgili uzmanların görüşünü alabilir ve gerekli gördüğü
diğer incelemelerde bulunabilir.
Kurula gönderilen bilgi veya belgeler ile Kurul tarafından
edinilen görüş, değerlendirme ve incelemelerden gizlilik derecesi bulunanların
korunmasında ve saklanmasında gizlilik ilkesine uyulur. Kurul başkan ve
üyeleri ile bu bilgileri derleyen ve değerlendiren tüm personel gizlilik
ilkesinin gereklerine uymakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, Kurul başkan ve
üyeleri ile diğer personelin görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam
eder.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Devlet sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 27- Açıklanması halinde Devletin
emniyetine, dış ilişkilerine, milli savunmasına ve milli güvenliğine açıkça
zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan gizlilik dereceli bilgi
veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya
belgeler
Madde 28- Açıklanması ya da zamanından önce
açıklanması halinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı
kapsamı dışındadır.
İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 29- Sivil ve askeri istihbarat
birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bilgi edinme
hakkı kapsamı dışındadır.
Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve
meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve
belgeler aşağıda belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde bilgi edinme hakkına
konu olurlar:
a) Bilgi edinme başvuruları bizzat ilgilisi veya konuya
ilişkin olarak düzenlenen özel vekaletname ile yetkilendirilmiş olmak koşulu
ile vekili tarafından yapılır.
b) Sivil ve askeri istihbarat birimlerinin görev ve
faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgelerden, sadece kişilerin çalışma
hayatını ve meslek onurunu etkileyici nitelikte olan ve ilgilisi hakkında bir
işleme dayanak teşkil etmek üzere işlenmiş veya değerlendirilmiş bilgi veya
belgeler bilgi edinme hakkı kapsamında değerlendirilir.
c) Kurum veya kuruluşların işlemlerine dayanak teşkil etmek
üzere, istihbarat birimlerinden talep edilen ve istihbarat birimlerince
değerlendirilmek suretiyle kurum veya kuruluşların istifadesine sunulan
istihbari bilgi veya belgelere ilişkin bilgi edinme hakkı kapsamındaki
başvurular, söz konusu araştırma veya soruşturmanın yapılmasını talep eden
kurum veya kuruluşun bilgi edinme birimine yapılır ve başvuruya erişim bu
kurum veya kuruluşça sağlanır.
İdari soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 30- Kurum ve kuruluşların yetkili
birimlerince yürütülen idari soruşturmalarla ilgili olup, açıklanması veya
zamanından önce açıklanması halinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız müdahale sonucunu
doğuracak,
b) Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını
ya da güvenliğini tehlikeye sokacak,
c) Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d) Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına
neden olacak veya soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının
temin edilmesini güçleştirecek,
bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Adli soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya
belgeler
Madde 31- Açıklanması veya zamanından önce
açıklanması halinde;
a) Suç işlenmesine yol açacak,
b) Suçların önlenmesi ve soruşturulması ya da suçluların
kanuni yollarla yakalanıp kovuşturulmasını tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin gereğince yerine getirilmesini
engelleyecek,
d) Hakkında dava açılmış bir kişinin adil yargılanma hakkını
ihlal edecek,
nitelikteki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı
dışındadır.
1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, 1086 sayılı
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve
diğer özel kanun hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
Madde 32- Kişinin izin verdiği haller saklı
kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması halinde kişinin
sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine, mesleki ve
ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler, bilgi
edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hallerde, kurum ve kuruluşların
kayıtlarında bulunan kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar
tarafından, ilgili kişiye en az yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası
alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
Madde 33- Haberleşmenin gizliliği esasını
ihlal edecek bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ticari sır
Madde 34- Kanunlarda ticari sır olarak
nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgiler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
Madde 35- Fikir ve sanat eserlerine ilişkin
olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili kanun hükümleri
uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
Madde 36- Kurum ve kuruluşların, kamuoyunu
ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına ilişkin
düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının kapsamı
dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum çalışanlarının
bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi notu ve tavsiyeler
Madde 37- Kurum ve kuruluşların
faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi notu, teklif ve
tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş tarafından aksi
kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.
Bilimsel, kültürel, istatistik, teknik, tıbbi, mali, hukuki
ve benzeri uzmanlık alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan
kişi, birim ya da kurumların görüşleri, kurum ve kuruluşların alacakları
kararlara esas teşkil etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye ve mütalaa talepleri
Madde 38- Tavsiye ve mütalaa taleplerine
ilişkin başvurular bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Gizliliği kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 39- İlgili mevzuat uyarınca gizliliği
kaldırılmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının sınırları olarak
Kanunda düzenlenen diğer istisnalar kapsamına girmediği takdirde bilgi edinme
başvurularına açık hale gelir.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Arşiv malzemesi ve arşivlik malzemeler
Madde 40- Başvuru sahiplerinin; Devlet
Arşivleri Genel Müdürlüğü veya araştırma hizmeti veren diğer arşivlerde mevcut
arşiv malzemesi ve arşivlik malzemeden yararlanma şartları, yükümlülükleri ve
arşiv malzemesinin örneklerinin verilmesi hususunda, 31/1/2002 tarihli ve
2002/3681 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile tespit edilen hükümler, süre hariç
olmak üzere uygulanır.
Yargı denetimi dışında kalan işlemler
Madde 41- Yargı denetimi dışında kalan
idari işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bilgi edinme hakkı kapsamına dahildir. Ancak bu şekilde
sağlanan bilgi edinme hakkı, işlemin yargı denetimine açılması sonucunu
doğurmaz.
Denetim ve ceza hükümleri
Madde 42- Bilgi edinme hakkının kullanımı
kapsamındaki başvurulara ilişkin uygulamalar, kurum ve kuruluş yöneticilerince
mevzuat dahilinde denetlenir.
Kanunun ve bu Yönetmeliğin uygulanmasında ihmali, kusuru
veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında, işledikleri
fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza kovuşturması gerektirmesi hususu
saklı kalmak kaydıyla, tabi oldukları mevzuatta yer alan disiplin cezaları
uygulanır.
Kanunda ve bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar
çerçevesinde erişilen bilgi ve belgeler ticari amaçla çoğaltılamaz,
kullanılamaz, erişimi sağlayan kurum ve kuruluştan izin alınmaksızın
yayınlanamaz. Bu madde hükmüne aykırı olarak erişilen bilgi veya belgeleri
ticari amaçla çoğaltanlar, kullananlar veya yayınlayanlar hakkında kanunların
cezai ve hukuki sorumluluğa ilişkin hükümleri uygulanır.
Eğitim
Madde 43- Kurum ve kuruluşlar, Kanunun ve
bu Yönetmeliğin uygulanması konusunda personeline gerekli eğitimi sağlar ve bu
amaçla eğitim programları düzenler.
Rapor düzenlenmesi
Madde 44- Kurum ve kuruluşlar, bir önceki
yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan
başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların dağılımını gösterir
istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki bilgiler çıkarılarak ya da
bu nitelikteki bilgiler ayrılarak bilgi veya belgelere erişim sağlanan başvuru
sayısını,
e) Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru
sayısı ile bunların sonuçlarını,
gösterir bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat
ayının sonuna kadar Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bu
raporlar, bilgi edinme birimlerinin koordinasyonunda hazırlanır. Bağlı, ilgili
ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili
oldukları bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul, hazırlayacağı genel raporu,
söz konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip eden
iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna açıklanır.
Geçici Madde 1- Kurum ve kuruluşlarda bir
ay içinde 8 inci madde hükümlerine uygun olarak bilgi edinme birimleri
oluşturulur.
Geçici Madde 2- Kurum ve kuruluşlar, bu
Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içinde 6 ncı maddede belirtilen
kurum dosya planlarını, bilgi edinme hakkının kullanımını kolaylaştıracak
şekilde hazırlar ve bilgi iletişim teknolojilerini kullanmak suretiyle
kamuoyunun bilgisine sunarlar.
Geçici Madde 3- Kurum ve kuruluşların belge
kayıt, dosyalama ve arşiv düzeninde ihtiyaç duyulan mevzuat değişiklikleri ve
diğer düzenleyici işlemler altı ay içinde yapılır.
Geçici Madde 4- Kurumsal internet sayfası
bulunmayan kurum ve kuruluşlar iki ay içinde internet sayfalarını
oluştururlar.
Geçici Madde 5- Kurum ve kuruluşların bilgi
edinme birimleri iki ay içinde elektronik posta yoluyla başvuru kabul edecek
elektronik posta adreslerini oluşturarak internet sayfalarından kamuoyunun
bilgisine sunarlar.
Geçici Madde 6- 22 nci maddenin birinci
fıkrasında belirtilen başvuru ücretlerine ilişkin ilkeler belirleninceye
kadar, 2004 yılı için uygulanmak üzere kurum ve kuruluşlar tarafından tespit
edilecek tarifelere göre ücret tahsil edilebilir. Ancak erişimine olanak
sağlanan bilgi veya belgelerin ilk on sayfalarının kopyaları için, postalama
maliyeti dahil herhangi bir ücret alınmaz.
Yürürlük
Madde 45- Bu Yönetmelik 24/4/2004
tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer
Yürütme
Madde 46- Bu Yönetmelik hükümlerini
Bakanlar Kurulu yürütür.